Trudne początki
Jasno wynika z powyższych faktów, że budowa nowego, socjalistycznego społeczeństwa i komunistycznego państwa w Rosji nie szła bolszewikom zbyt łatwo. Wiele było trudności, wiele rzeczy mogło doprowadzić do całkowitego zaprzepaszczenia bolszewickich planów. Co prawda nawet gdyby upadli socjalizm i tak w Rosji by przetrwał - nikt, prócz oczywiście liberałów, nie widział wtedy innej Rosji niż Rosja socjalistyczna. Gdyby nie bolszewicy, to rządziliby eserowcy lub mienszewicy. Należy jednak przypuszczać, że ci - nie mając tak skrajnych i internacjonalistycznych poglądów - nie doprowadziliby w przyszłości do tak ogromnych rzezi i ludobójstw jakich dopuszczali się spadkobiercy Lenina. W każdym bądź razie - mimo wszystkich trudności - bolszewicy przetrwali pierwszy etap swoich rządów. Wygrali wojnę domową, spacyfikowali największy bunt w dziejach Rosji radzieckiej - marynarzy Kronsztadu, podźwignęli nieco gospodarkę i rolnictwo (choć jedynie po to, by w niedługim czasie te znowu upadły w stosunku do reszty Europy). Budowa nowej, socjalistycznej rzeczywistości przyspieszała i miała poważne widoki na powodzenie. W szeregi partii wstępowało coraz więcej ludzi, do czego przyczyniała się ogromnie silna, charakterystyczna dla wszystkich reżymów totalnych, propaganda.